தெற்காசிய பிராந்தியத்தின் பாதுகாப்பு சமநிலையை முற்றிலுமாக மாற்றியமைக்கும் வகையில், அமெரிக்காவும் வங்காளதேசமும் மிக முக்கியமான பாதுகாப்பு மற்றும் வர்த்தக ஒப்பந்தங்களை இறுதி செய்து வருகின்றன. இந்த வரலாற்று முக்கியத்துவம் வாய்ந்த அதிரடி ஒப்பந்தத்தின் மூலம், அமெரிக்காவின் கடற்படைப் போர்க்கப்பல்கள் வங்காள விரிகுடாவில் (Bay of Bengal) நேரடியாக நிலைநிறுத்தப்பட அனுமதி வழங்கப்படவுள்ளது. இதன் அடிப்படையில், அமெரிக்க கடற்படைக் கப்பல்கள் தங்களின் பராமரிப்பு, எரிபொருள் நிரப்புதல் (Maintenance, Refuelling, Resupply) போன்ற தேவைகளுக்காக வங்காளதேசத்தின் முக்கிய வணிகத் துறைமுகங்களான சிட்டகாங் (Chittagong) மற்றும் மாதார்பாரி (Matarbari) ஆகியவற்றை நேரடியாகப் பயன்படுத்திக் கொள்ளலாம். மேலும், இரு நாடுகளுக்கும் இடையே உளவுத் தகவல்களைப் பகிர்ந்து கொள்ளும் (Intelligence-sharing) ஒத்துழைப்பும் அதிகரிக்கப்படவுள்ளதால், ஒட்டுமொத்த வங்காள விரிகுடா பகுதியையும் அமெரிக்காவால் கூர்மையாகக் கண்காணிக்க முடியும்.
இந்த ராணுவக் கூட்டுறவுக்குப் பின்னணியில் அமெரிக்காவின் தந்திரோபாய வர்த்தக நிபந்தனைகள் முக்கியப் பங்கு வகிக்கின்றன. சமீபத்தில் டாக்காவில் நடைபெற்ற பேச்சுவார்த்தையின்படி, இரு நாடுகளுக்கும் இடையேயான பரஸ்பர வர்த்தக ஒப்பந்தத்தின் கீழ் (Agreement on Reciprocal Trade – ART), வங்காளதேசத்தின் ஆடை ஏற்றுமதிக்கான அமெரிக்க இறக்குமதி வரி 19 சதவீதமாகக் குறைக்கப்பட்டுள்ளதுடன், குறிப்பிட்ட ஆடைகளுக்கு பூஜ்ஜிய சதவீத வரி சலுகையும் வழங்கப்பட்டுள்ளது. இருப்பினும், இந்த பொருளாதாரச் சலுகைகளைப் பெற வேண்டுமானால், அமெரிக்கா முன்வைத்துள்ள இந்த 15 ஆண்டுகால ராணுவப் பாதுகாப்பு ஒப்பந்தத்தில் வங்காளதேசம் கையெழுத்திட வேண்டும் என்ற நிபந்தனை விதிக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த வியூகத் திட்டத்தின் கீழ் அமெரிக்காவின் பாதுகாப்பு உபகரணங்கள், விவசாயப் பொருட்கள் மற்றும் ரசாயனங்களை வங்காளதேசம் அதிகளவில் இறக்குமதி செய்ய வேண்டியிருக்கும்.
அமெரிக்காவின் இந்த திடீர் நுழைவு, இந்தியாவின் அண்டை நாட்டு எல்லைப் பாதுகாப்பில் பெரும் சவால்களையும் கவலைகளையும் ஏற்படுத்தியுள்ளது. வரலாற்று ரீதியாக வங்காள விரிகுடா பகுதியில் இந்தியாவின் கடற்படை ஆதிக்கமே முதன்மையாக இருந்து வருகிறது; இங்குதான் இந்தியாவின் அணுசக்தி நீர்மூழ்கிக் கப்பல் தளம் (Nuclear Submarine Base) உட்பட பல முக்கிய கடற்படைத் தளங்கள் அமைந்துள்ளன. பல தசாப்தங்களாக உலக நாடுகளின் கடற்படைப் போட்டிகள் இல்லாமல் அமைதியான பிராந்தியமாக விளங்கிய வங்காள விரிகுடாவிற்குள், தற்போது உலகின் மிகப்பெரிய வல்லரசான அமெரிக்கா நேரடியாகக் கால்பதிப்பது இந்தியாவின் பாதுகாப்பிற்குப் புதிய அச்சுறுத்தலாக மாறக்கூடும் என பாதுகாப்பு வல்லுநர்கள் எச்சரிக்கின்றனர்.
மறுபுறம், இந்த ஒப்பந்தம் வங்காளதேசத்திற்கும் சீனாவிற்குமான உறவில் பெரும் விரிசலை ஏற்படுத்த வாய்ப்புள்ளது. ஏனெனில், வங்காளதேசம் தனது ஒட்டுமொத்த ஆயுதத் தேவையில் சுமார் 70 சதவீதத்தை சீனாவிலிருந்தே இறக்குமதி செய்கிறது மற்றும் தனது துறைமுகக் கட்டமைப்பு மேம்பாட்டிற்குச் சீனாவையே பெரிதும் நம்பியிருந்தது. முன்னதாக, வங்காளதேசத்தின் முன்னாள் பிரதமர் ஷேக் ஹசீனா, செயின்ட் மார்ட்டின் தீவில் அமெரிக்கா ராணுவத் தளம் அமைக்க மறுத்ததே தனது ஆட்சி வீழ்ச்சிக்குக் காரணம் எனக் குற்றம் சாட்டியிருந்ததும், அமெரிக்கா அதை மறுத்ததும் குறிப்பிடத்தக்கது. இந்தோ-பசிபிக் பிராந்தியத்தில் சீனாவின் ஆதிக்கத்தைக் கட்டுப்படுத்துவதே அமெரிக்காவின் நோக்கமாக இருந்தாலும், இந்தியாவின் அண்டை வீட்டிலேயே அமெரிக்கா தனது ராணுவ இருப்பை நிலைநிறுத்துவது தெற்காசிய அரசியலில் ஒரு புதிய புவிசார் அரசியல் புயலைக் கிளப்பியுள்ளது.