மத்திய கிழக்கில் நீண்டகாலமாக நீடித்து வரும் மோதல்களின் மையப்புள்ளியாக ஜெருசலேமில் உள்ள அல்-அக்ஸா மசூதி உருவெடுத்துள்ளது. சமீபத்தில், பாலஸ்தீனியர்கள் இந்த மசூதிக்குள் நுழைவதற்கு இஸ்ரேல் தடை விதித்திருப்பது சர்வதேச அளவில் பெரும் பதற்றத்தை ஏற்படுத்தியுள்ளது. குறிப்பாக, கிழக்கு ஜெருசலேமின் டமாஸ்கஸ் வாயில் மற்றும் மசூதிக்கு அருகிலுள்ள பகுதிகளில் மக்கள் திரண்டு தங்கள் எதிர்ப்பைப் பதிவு செய்து வருகின்றனர். இந்தத் தடையை ஜெருசலேம் ஆளுநர் அலுவலகம் மற்றும் ஈரான் உள்ளிட்ட நாடுகள் மத சுதந்திரத்தின் மீதான நேரடித் தாக்குதல் எனக் கடுமையாகக் கண்டித்துள்ளன. யூத அடையாளத்தைத் திணிக்கவும், மசூதியின் இஸ்லாமியத் தன்மையைச் சிதைக்கவும் இஸ்ரேல் திட்டமிடுவதாகக் குற்றச்சாட்டுகள் எழுந்துள்ளன.
வரலாற்று ரீதியாக, அல்-அக்ஸா மசூதி மெக்கா மற்றும் மதீனாவுக்கு அடுத்தபடியாக இஸ்லாமியர்களின் மூன்றாவது புனிதத் தலமாகக் கருதப்படுகிறது. கி.பி. 7-ஆம் நூற்றாண்டில் உமையாத் கலீஃபாக்களால் கட்டப்பட்ட இந்த மசூதி, நபிகள் நாயகத்தின் இரவுப் பயணத்துடன் தொடர்புடையது என்பதுடன், மெக்காவிற்கு முன்பாக முஸ்லிம்களின் முதல் தொழுகை திசையாகவும் (கிப்லா) இருந்தது. மறுபுறம், யூத மதத்தினரும் இந்த இடத்தை ‘டெம்பிள் மவுண்ட்’ என அழைத்துத் தங்களின் புனிதத் தலமாகக் கருதுகின்றனர். இந்த இருதரப்பு உரிமைகோரல்களே தற்போதைய சர்ச்சைக்கு மிக முக்கியக் காரணமாக உள்ளது. நிலநடுக்கங்கள் மற்றும் போர்களைக் கடந்து பலமுறை புதுப்பிக்கப்பட்ட இந்த வளாகம், இன்றும் ஒரு வரலாற்றுச் சாட்சியாக நிற்கிறது.
1947-ல் ஐநா வகுத்த பிரிவினைத் திட்டத்தின்படி ஜெருசலேம் சர்வதேச நிர்வாகத்தின் கீழ் கொண்டுவரப்பட்ட போதிலும், 1967-ல் நடந்த ஆறு நாள் போருக்குப் பிறகு கிழக்கு ஜெருசலேமை இஸ்ரேல் தனது கட்டுப்பாட்டுக்குள் கொண்டு வந்தது. அன்றிலிருந்து இன்றுவரை அல்-அக்ஸா வளாகம் ஒரு சர்ச்சைக்குரிய பகுதியாகவே இருந்து வருகிறது. தற்போது நிலவும் சூழலில், இஸ்லாமியர்கள் அங்கு வழிபடப் பல்வேறு கட்டுப்பாடுகளை எதிர்கொள்ளும் நிலையில், யூதர்கள் பார்வையாளர்களாக அனுமதிக்கப்படுகின்றனர். இருப்பினும், அங்கு யூதர்கள் வழிபாடு நடத்த அனுமதி இல்லாதது ஒரு தற்காலிகமான உடன்படிக்கையாகத் தொடர்கிறது.
காசாவில் போர் தீவிரமடைந்துள்ள நிலையில், அங்கிருந்த சுமார் 1,240 மசூதிகளில் 1,100-க்கும் மேற்பட்டவை இஸ்ரேலியத் தாக்குதலில் தரைமட்டமாக்கப்பட்டுள்ளதாகத் தகவல்கள் தெரிவிக்கின்றன. ஈத் பண்டிகையைக் கூட இடிபாடுகளுக்கு மத்தியிலும், திறந்தவெளிகளிலும் பாலஸ்தீனியர்கள் கொண்டாடும் அவலநிலை ஏற்பட்டுள்ளது. அல்-அக்ஸா மசூதி தொடர்ந்து 21 நாட்களாக மூடப்பட்டிருப்பது அங்கிருக்கும் மக்களிடையே மிகுந்த வேதனையை ஏற்படுத்தியுள்ளது. மதம், அரசியல் மற்றும் நிலம் சார்ந்த இந்த மோதல், உலக நாடுகளின் அமைதி முயற்சிகளுக்கு ஒரு பெரும் சவாலாகவே இன்றும் நீடிக்கிறது.