சீனாவின் பிரம்மாண்ட நீர்மின் திட்டத்திற்குப் பதிலடியாக அருணாச்சல பிரதேசத்தில் இந்தியா முன்மொழிந்துள்ள ‘சியாங் மெகா அணைத் திட்டம்’ (Siang Upper Multipurpose Project), பிராந்தியத் தலைப்பில் பெரும் விவாதத்தைக் கிளப்பியுள்ளது. திபெத்தில் யார்லுங் சாங்போ என்றழைக்கப்பட்டு, அருணாச்சல பிரதேசத்தில் சியாங்காகவும், அசாமில் பிரம்மபுத்திராவாகவும் பாயும் இந்நதியின் மேல்பகுதியில் சீனா 60,000 மெகாவாட் மின்திறன் கொண்ட மெடாக் அணையை உருவாக்கி வருகிறது. சீனாவின் இத்திட்டத்தால் இந்தியாவின் நீர் ஆதாரமும், எல்லைப் பாதுகாப்பும் பாதிக்கப்படலாம் என்ற அச்சம் எழுந்த சூழலில், தன் நீர் உரிமையைப் பாதுகாக்கவும் வெள்ள அபாயத்தைக் கட்டுப்படுத்தவும் இந்தியா 11,200 மெகாவாட் திறனுடைய இந்த சியாங் திட்டத்தைக் கையில் எடுத்துள்ளது.
சுமார் 9.2 பில்லியன் கன மீட்டர் நீரைச் சேமிக்கும் திறன் கொண்ட இத்திட்டம், நாட்டின் மிகப்பெரிய நீர்மின் திட்டங்களில் ஒன்றாக உருவெடுக்க வாய்ப்புள்ளது. இதன் மூலம் வடகிழக்கு மாநிலங்களுக்கு மட்டுமன்றி தேசிய மின் தொகுப்பிற்கும் பெரும் மின்சாரம் கிடைப்பதுடன், அப்பகுதியில் உள்கட்டமைப்பு மற்றும் வேலைவாய்ப்புகளும் பெருகும். மேலும், இமயமலைப் பகுதியில் பெய்யும் கனமழையால் அருணாச்சல பிரதேசம் மற்றும் அசாம் மாநிலங்களில் ஏற்படும் வழக்கமான வெள்ள அபாயத்தைக் கட்டுப்படுத்தவும், நதியின் நீரோட்டத்தை முறைப்படுத்தவும் இந்த அணை மிக முக்கிய காரணியாக இருக்கும் என்று மத்திய அரசு கருதுகிறது.
இருப்பினும், இத்திட்டத்திற்கு எதிராகச் சியாங் பள்ளத்தாக்கில் வாழும் ‘ஆதி’ பழங்குடியின மக்களும், உள்ளூர் அமைப்புகளும் தீவிரப் போராட்டங்களில் ஈடுபட்டு வருகின்றனர். அணையின் கட்டுமானத்தால் தங்கள் பூர்வீக நிலங்கள், விவசாயப் பகுதிகள் மற்றும் கலாச்சார அடையாளங்கள் நீரில் மூழ்கி அழியும் என்று அவர்கள் அஞ்சுகின்றனர். மேலும், நிலநடுக்க அபாயம் கொண்ட கிழக்கு இமயமலைச் சூழலில் இவ்வளவு பெரிய அணையைக் கட்டுவது கடுமையான இயற்கைச் சீர்கேட்டிற்கு வழிவகுக்கும் என்றும், தங்களின் வாழ்வாதாரம் கேள்விக்குறியாகும் என்றும் தெரிவித்து ஆய்வுப் பணிகளுக்கே கடும் எதிர்ப்பு தெரிவித்து வருகின்றனர்.
தற்போது இத்திட்டம் ஆரம்பகட்ட சாத்தியக்கூறு ஆய்வு நிலையிலேயே உள்ளதாகத் தெரிவித்துள்ள அரசு, விரிவான சுற்றுச்சூழல் மதிப்பீடு மற்றும் மக்களின் மறுவாழ்வுத் திட்டங்கள் ஆராயப்பட்ட பிறகே இறுதி முடிவு எடுக்கப்படும் எனக் கூறியுள்ளது. சீனாவின் நீர்சார் அச்சுறுத்தலை எதிர்கொள்ள இந்தியாவின் தேசியப் பாதுகாப்பிற்கு இந்த அணை அவசியம் என்று ஒருபுறம் வலியுறுத்தப்பட்டாலும், உள்ளூர் பழங்குடி மக்களின் வாழ்வாதாரத்தையும் சூழலியல் சமநிலையையும் பாதுகாப்பது இந்திய அரசுக்குச் சவாலான காரியமாக உருவெடுத்துள்ளது.